Hürmüz: Salalah masası, 100$ bandı
AA: Keşm–Larek’te bekleyen gemiler, boğaz geçişi ~6’ya indi; İran–Umman güvenli rota son aşamada. Pezeşkiyan Pazartesi Maskat/Salalah hattını teyit ederken Brent Cuma kapanışı 104,61$ bandında kaldı.
Türkiye ve bölgeden günlük haberler
Günün ilerleyen temaları ve seçilmiş haberler.
AA: Keşm–Larek’te bekleyen gemiler, boğaz geçişi ~6’ya indi; İran–Umman güvenli rota son aşamada. Pezeşkiyan Pazartesi Maskat/Salalah hattını teyit ederken Brent Cuma kapanışı 104,61$ bandında kaldı.
İmamoğlu’na hakaretten 2 yıl 1 ay hapis ve TCK 53 hak yoksunluğu; karar istinafta. Erdoğan Rize’de cephe siyasetini eleştirdi; akşam 12 Eylül’ün 46. yılında darbelerin kalkınma yolunu kesmesine bir daha izin vermeyeceğini açıkça yineledi.
Şam, Netanyahu’nun Şeyh Dağı ziyaretini egemenlik ihlali sayarak BM’de kınadı; 40’tan fazla ülke Suriye’nin yanında durdu. Ankara’nın güney Suriye güvenlik ölçütleri bu baskıyla aynı masada kalıyor.
Girne Filo Jet’te 14 kayıp; derin su gemisi Pazar akşamı varış, Pazartesi işe başlama planında. Silivri Tuğberk İmamoğlu’nda arama 11’inci günde sürüyor: 720 metrede 10 mürettebat, aileler Silivri’deki kaymakamlık–AFAD kriz merkezinde bekliyor.
Reuters’a göre kasım vadeli Brent Cuma’yı 3,02 dolar düşüşle 104,61 dolardan kapattı; WTI 100,05$ oldu. Haftalık kazanç Brent’te yaklaşık yüzde 8,7, WTI’de yüzde 9,4; her iki gösterge mayıs ortasından beri ilk kez haftayı 100$ üstünde bitirdi.
Pezeşkiyan India Today’e, Umman–İran ortak güzergâh anlaşmasının Pazartesi Arap dışişleri bakanlarınca imzalanıp IMO’ya duyurulacağını söyledi; açılış için ABD ablukasının durmasını şart koştu. AA’ya göre İran–Umman güvenli rota görüşmesi son aşamada; Salalah/Maskat masası hâlâ geçici düzen arıyor.
Reuters’ın aktardığı dört Yemenli hükümet kaynağına göre İran müttefiki Husiler Cuma günü Babülmendep’teki Perim adasına ulaştı. Mocha–Hanish hattından sonra bu adım, Suudi yan bypass’ını ve Kızıldeniz tanker trafiğindeki riski bir kez daha sıkıştırıyor.
Reuters, Perşembe Suudi Doğu–Batı boru hattı civarında duman gösteren uydu görüntülerine ve İran bağlantılı militanların bir pompa istasyonunu hasarladığı iddialarına yer verdi. Hürmüz’ü baypas eden bu hat Asya’ya giden Suudi yüklemeleri için kritik; piyasa Cuma geri çekilmesine rağmen arz riskini silmedi.
AA’ya göre Anadolu 16. Asliye Ceza Mahkemesi, tutuklu İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nu eski Tuzla Belediye Başkanı Şadi Yazıcı’ya ‘kamu görevlisine alenen hakaret’ten 2 yıl 1 ay hapse mahkûm etti; TCK 53/5 hak yoksunluğu da uygulandı. Ceza ve yasak etkisi kesinleşmeye bağlı.
Milliyet’e göre Erdoğan Rize’de Özel’e yaptığı ‘Ankara merkezli siyaset’ çağrısını açtı: Türkiye’yi salt iktidar karşıtlığına kurulu cephe siyasetinden kurtarmak gerektiğini söyledi. Gündemde eser siyaseti, 81 ile yatırım ve ülkeyi çevresindeki ateş çemberinden koruma vurgusu vardı.
The National ve Arab News hattına göre Suriye BM temsilcisi, Netanyahu’nun Şeyh Dağı’ndaki İsrail mevzilerine girişini egemenlik ihlali saydı; 1974 ayrılma anlaşmasına uyulmasını istedi. Arap Grubu ve İKÖ dahil 40’tan fazla ülke Cuma New York’ta Şam’ı destekledi; Türkiye de bu safta yer aldı.
Kıbrıs Hakikat’e göre Filo Jet’te 14 kayıp araması 13’üncü günde 24 saat sürdü; 28 kişiden 14’ünün naaşı bulundu. Başbakan Üstel, İstanbul’dan yola çıkan yeni derin su gemisinin 13 Eylül akşamı varıp 14 Eylül’de çalışmaya başlamasını planladıklarını söyledi; Meclis araştırma komitesi kuruldu.
GEETHA/Proto Thema hattına göre Atina, Cuma Ege’de altı Türk F-16 (dördü silahlı) ve üç İHA kaydettiğini; 10 ulusal hava sahası ihlali ve iki angajman yaşandığını öne sürdü. Ankara çerçevesinde 6 millik karasuları dışı uçuşlar uluslararası hava sahası sayılıyor; 10 millik Yunan iddiası tanınmıyor.
Reuters/GasBuddy’ye göre ABD ulusal ortalama dizel fiyatı Perşembe ilk kez galon başına 6 doları geçti; Hürmüz kısıtı ve Rusya rafineri saldırıları ürün tarafını sıkıştırıyor. Türkiye için ithal enerji faturası ve enflasyon geçişkenliği açısından dizel–jet yakıtı bandı petrolün kendisinden daha sert sinyal veriyor.
AA ekibi Cumartesi Keşm ile Larek arasında demirli ticari gemileri görüntüledi; boğazdan geçen gemi sayısı 6’ya kadar düştü, birçok gemi saldırı tehdidiyle bekliyor. Reuters Perşembe’yi 7 geçişle kaydetmişti; savaş öncesi günlük ~125 büyük gemi seviyesinin çok altında kalınıyor.
12 Eylül gece yarısından itibaren benzinin litresine 3,20 TL zam geldi; İstanbul Anadolu’da ~80,12 TL, Ankara 81,25 TL, İzmir 81,52 TL. Halk TV’nin aktardığı sektör kaynağına göre Salı motorine ~6,62 TL zam bekleniyor; Pazartesi 16.00’da ÖTV ayarı netleşecek.
Tuğberk İmamoğlu’nda kayıp 10 mürettebat araması 11’inci günde sürüyor; enkaz TCG Akın sonar/ROV ile ~720 metrede daha önce tespit edilmişti. Sahil Güvenlik, Kıyı Emniyeti ve Deniz Kuvvetleri çalışırken aileler Silivri’de kaymakamlık–AFAD kriz merkezinde bekliyor.
İran Dışişleri Sözcüsü Bekayi Cumartesi, Hürmüz’ün İran Silahlı Kuvvetlerinin tam hâkimiyetinde olduğunu; boğazdaki güvensizliğin ABD eylemlerinden kaynaklandığını söyledi. Umman’daki Körfez dışişleri toplantısında İran–Umman istişare sonuçlarının paylaşılacağını belirtti; Salalah diplomasisiyle aynı hat üzerinde duruyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 12 Eylül Askerî Darbesi’nin 46’ncı yılında sosyal medyadan mesaj yayımladı: o dönemde mağdur edilenlerin acısının hâlâ hissedildiğini, darbenin ülkenin geleceğine kurulan bir tuzak olduğunu ve kalkınma yolunun darbelerle sekteye uğratılmasına izin verilmeyeceğini söyledi.
AA/Bigpara’ya göre BIST 100 haftayı yüzde 3,25 yükselişle 14.467,25 puandan kapattı; sanayi endeksi yüzde 4,35 arttı. Dolar/TL satış yüzde 0,34 artarak 48,6050’ye çıktı; gram altın yüzde 0,87 gerileyerek 6.830 liraya indi. Hafta Hürmüz kaynaklı riskle kapandı.