Türkiye ve bölgeden günlük haberler
Günün ilerleyen temaları ve seçilmiş haberler.
DMO, Togo bayraklı Trend tankerinin Hürmüz’de ‘yasa dışı’ geçiş gerekçesiyle vurulduğunu ve izinsiz gemilerin imha edileceğini duyurdu; UKMTO yangının söndürüldüğünü, can kaybı olmadığını bildirdi. CENTCOM’un 105 rota değişikliği ve Körfez’de 30+ mn varil İran petrolüyle Brent ~104$ bandında kaldı.
Cumartesi Kral Halid Havalimanı yakınında alev ve siyah duman görüldü; gece Riyad–El-Harc için hava saldırısı uyarısı sonrası all-clear geldi. Babülmendep geçişleri 26–35’e inmişken Yanbu askısı ve dizel sıkışıklığı sürüyor; Türkiye’de motorin indirimi pompalara yansıdı.
BDDK Mellat İstanbul şubesinin lisansını kaldırırken Mahan Air Türkiye uçuşlarını 21 Eylül’den askıya aldı. Trump’ın imzaladığı Lindsey Graham 2026 Rusya ve İran Yaptırımları Yasası İran kapsamını genişletiyor; Türkiye–İran finans ve havacılık kanalları daralıyor.
Adalet Bakanı Gürlek, manipülasyon iddialarına ilişkin iki dosyada toplam 20 tutuklama açıkladı; 51 kişiye yurt dışı yasağı, 246 hesaba erişim engeli geldi. Cuma’nın yüzde 1,67’lik BIST düşüşü ve fon tasfiyesi haftayı kapattı.
Yılmaz Lefkoşa’da iki devletli gerçekliği savundu; Rum–Netanyahu ilişkisini zihniyet göstergesi saydı. Filo Jet aramasında bir naaş daha bulundu; can kaybı 15’e, kayıp 13’e indi ve 554 metrede batık taranmaya devam ediyor.
BDDK, 19 Eylül tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan kararla İran merkezli Bank Mellat’ın İstanbul Türkiye Merkez Şubesi’nin faaliyet iznini 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 71/1-(b) maddesi kapsamında kaldırdı. Kararda ABD yaptırımı açıkça anılmadı; banka 1982’den beri Türkiye–İran ticaret finansmanında faaliyet gösteriyordu.
Reuters’ın aktardığı Kpler öncü verilerine göre Perşembe günü Hürmüz’den yalnızca dört emtia gemisi geçti; önceki gün altı, on günlük ortalama yaklaşık onaltıydı. Üç gemi Körfez’e girerken biri çıktı; VLCC ve LNG kaydı yoktu. Bazı gemilerin AIS kapatması gerçek sayıyı yükseltebilir.
Dünya’ya göre Brent yüzde 1,7 gerileyerek 102,99 dolara indi; derlemeler Cuma kapanışını 103,17 dolar civarında da gösteriyor. WTI 100 dolar bandında kaldı. Alternatif sevkiyat ve stok beklentisi fiyatı baskılarken Hürmüz ile Bab riski sürüyor; gösterge üç haneli seviyede tutuldu.
İranlı Mahan Air, Tahran–İstanbul ve Tahran–Ankara karşılıklı seferlerini 21 Eylül’den itibaren ikinci bir duyuruya kadar askıya aldı; son uçuşlar 20 Eylül’de. Şirket kararı Türk havacılık makamlarının talimatına bağladı; gelişme ABD’nin 8 Eylül’deki İran havacılık yaptırımlarının ardından geldi.
AA’nın aktardığı AAA verisine göre ABD’de motorin ortalama galon fiyatı 17 Eylül itibarıyla 6,40 dolara çıkarak rekor kırdı; benzin 4,44 dolar. Reuters, EIA ortalamasını aynı hafta 6,29 dolar verdi. Hürmüz–Yanbu sıkışması tarım ve lojistik maliyetini yukarı çekiyor.
Dünya’nın CBS–Kpler derlemesine göre Babülmendep günlük geçişleri bu hafta 26–35 aralığına geriledi; önceki sekiz haftada ortalama 35–40’tı. Son yedi günde Suudi ürünlerini taşıyan yüklü yalnızca beş gemi Kızıldeniz’den çıktı; Husi–Suudi gerilimi ve Yanbu askısı dizel baskısını sürdürüyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran ablukası kapsamında 18 Eylül itibarıyla 105 ticari geminin rotasının değiştirildiğini açıkladı. Dünya’nın aktardığına göre Basra Körfezi’nde 30 milyon varilden fazla İran petrolü veya İran menşeli ham petrol kaldı; Cuma Hürmüz bölgesinde iki gemi saldırıya uğradı.
Fransa Cumhurbaşkanı Macron, İran savaşı kaynaklı enerji krizinde önümüzdeki haftalarda G7’nin enerji odaklı toplanacağını duyurdu. Toplantıda stratejik rezerv salımı veya kısıtların gevşetilmesi seçeneklerinin ele alınabileceğini söyledi; fiyat baskısı ve Hürmüz belirsizliği G7 koordinasyonunu öne çıkardı.
Bloomberg HT’ye göre 19 Eylül’den geçerli motorinin litre fiyatına 3,97 TL indirim geldi; İstanbul Avrupa yakasında litre 96,34 TL oldu. Benzinde değişim yok. Küresel ürün fiyatlarındaki hareketin ardından gelen düzeltme, ithalata bağımlı motorin pompalarında hafta sonu rahatlama sağladı.
AA’nın IEA derlemesine göre Rusya ile Orta Doğu rafineri kayıpları küresel dizel ve gaz yağı arzını sıkıştırıyor; ağustosta iki bölgenin net ihracatı şubata göre günlük 1,6 milyon varil geriledi. Analistler dizelin kış boyunca kırılgan, stok tamponunun zayıf kalacağını söylüyor.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, manipülasyon iddialarına ilişkin iki ayrı soruşturmada toplam 20 şüphelinin tutuklandığını duyurdu; fon yöneticilerinin aralarında bulunduğu dört kişi ile sosyal medya dosyasında 16 tutuklama. Elli bir kişiye yurt dışı yasağı, 246 hesaba erişim engeli uygulandı.
BIST 100 Cuma’yı yüzde 1,67 düşüşle 13.284,42 puandan kapattı; haftalık kayıp yüzde 8,18 seviyesinde kaldı. Endekste 88 hisse geriledi. SPK’nın 131 fon tasfiyesi ile manipülasyon soruşturmaları satışı genele yaydı; Cumartesi işlem yok, pazartesi açılışı izlenecek.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz Lefkoşa’da KKTC Başbakanı Ünal Üstel ile görüştü; fiber ve doğal gaz projelerini savundu, iki devletli gerçekliği vurguladı. Rum kesiminin Netanyahu hükümetiyle geliştirdiği ilişkiyi zihniyet göstergesi saydı; Girne kazası aramasının sürdüğünü belirtti.
Filo Jet aramasında bir kişinin daha naaşına ulaşıldı; faciada can kaybı 15’e yükseldi, kayıp sayısı 13’e indi. 267 kişiden 239’u kurtarılmıştı; Optimus Prime 554 metrede batığın içini tarıyor. Dokuz zanlının tutukluluğu uzatılmıştı; arama denizde ve enkazda sürüyor.
Devrim Muhafızları Donanması, Togo bayraklı Trend petrol tankerinin Hürmüz’den ‘yasa dışı’ geçmeye çalışırken vurulduğunu, gemide yangın çıktığını ve ABD’nin ‘kışkırtması’ iddiasını duyurdu. UKMTO yangının söndürüldüğünü, can kaybı ve çevresel etki olmadığını bildirdi; DMO izinsiz geçişlerin imha edileceğini yineledi.
Cumartesi Kral Halid Uluslararası Havalimanı yakınında alev ve yoğun siyah duman görüldü; Reuters görüntülerinde yakıt deposu bölgesi öne çıktı. Gece Riyad ve El-Harc için hava saldırısı uyarısı sonrası all-clear verildi; Suudi makamlar nedeni açıklamadı. Husi–Suudi gerilimi enerji riskini yükseltti.
Trump, Lindsey O. Graham 2026 Rusya ve İran Yaptırımları Yasası’nı imzaladı. Yasa Rus üst düzey isimler ile devlet şirketlerine yaptırım ve Rus enerji ithal eden ülkelere tarife öngörüyor; İran yaptırımlarının kapsamını da genişletiyor. Senato 7 Ağustos, Meclis 17 Eylül’de onaylamıştı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan Gaziler Günü kura töreninde Terörsüz Türkiye’yi devlet projesi saydı; Meclis’te 467 oyla kabul edilen yasayla kritik eşiğin aşıldığını, son düzlüğün geçileceğini söyledi. Şehit ve gazi hassasiyetini incitecek girişimlere izin verilmeyeceğini vurguladı; 571 şehit yakını ve gazi kamuya yerleştirildi.