Türkiye ve bölgeden günlük haberler
Günün ilerleyen temaları ve seçilmiş haberler.
Erdoğan, Trump’ın BM’de ev sahipliği yaptığı KİK ve bölgesel liderlerle İran konulu toplantıya katıldı; Trump kendisini “sert” ve “harika dost” diye niteledi. İran krizi, Gazze yeniden inşası ve enerji koridorları masadaydı; kapalı oturum basına kapalı kaldı.
İran sözcüsü Bekayi, New York temasının Katarlı arabulucu üzerinden yapıldığını; abluka, varlık serbestisi ve savaşın sona ermesi şartlarının iletildiğini açıkladı. Pezeşkiyan BM'de diplomasiye hazır, baskıya kapalı mesajı verdi; ABD heyeti salonu terk etti. Erakçi–Witkoff–Kushner hattı sürüyor.
Suudi Doğu–Batı hattı düşük kapasitede açık; Brent akşam yaklaşık 101–102 dolara döndü. Hürmüz'de Salı geçişi üç emtia gemisiyle on günlük ortalamanın altında kaldı. ABD–İran diplomasi beklentisi ile zayıf boğaz trafiği fiyatı iki yönlü etkiliyor.
TCMB Başkanı Karahan, New York’ta TAİK konferansında arz şoklarına rağmen dezenflasyonun sürdüğünü söyledi. Kira ve iç talepteki yavaşlama süreci destekliyor; enerji fiyatları ile küresel şoklar ana risk. TL talebi ve rezerv tamponlarının güçlü seyrettiğini vurguladı.
Şara, Atlantic Council’de Türkiye’nin kuzeybatı üslerinin azaldığını ve hukuki statünün netleştirildiğini söyledi. Fidan Türkevi’nde TR–Suriye–Suudi üçlü dışişleri toplantısına ev sahipliği yaptı; Irak–Suriye petrol koridoru da gündemde.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump’ın BM’de düzenlediği KİK üyeleri ve bölgesel liderlerle İran konulu toplantıya katıldı. Trump, Erdoğan’ı “sert bir adam” ve “harika dost” diye niteledi; İran’da anlaşma ivmesi ile Gazze’nin yeniden inşasını öne çıkardı. Kapalı oturum basına kapalı kaldı.
Erdoğan, KİK toplantısı sonrası Türkevi’ne dönüşünde Körfez’deki yangına çözüm olup olmadığı sorusuna “Ona çalışıyoruz” yanıtını verdi. Gayretlerin en kısa zamanda semere vermesini istediklerini söyledi; Pezeşkiyan–Trump görüşmesi ve kendi katılımı için programın henüz netleşmediğini belirtti.
Erdoğan, Trump’ın BM Genel Kurulu delegeleri onuruna Lotte NY Palace Hotel’de verdiği davete katıldı. Basına kapalı etkinlik, aynı günkü KİK–İran toplantısının ardından gerçekleşti. Ayrı ve planlı bir baş başa görüşmenin yapıldığına dair resmi teyit açıklanmadı.
İran devlet medyasına göre Erakçi, New York’ta Witkoff ve Kushner ile görüştü; sözcü Bekayi temasın Katarlı arabulucu vasıtasıyla yapıldığını doğruladı. Ablukanın kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve savaşın sona erdirilmesi şartları iletildi; Trump görüşmeyi “çok iyi” buldu.
Trump, ABD–İran heyet görüşmesinin “çok iyi” geçtiğini ve anlaşmaya “büyük ivme” olduğunu söyledi. Krizin 3 Kasım Kongre ara seçimlerinden sonra, belki daha erken bitebileceğini öne sürdü. Anlaşma sağlanamazsa İran’ı “yok etme” söylemini yineledi; Hürmüz’de kontrol iddiasını tekrarladı.
Brent akşam saatlerinde yaklaşık 101–102 dolar bandına döndü; öğle öncesi 98–99 dolar dipinden toparlandı. Suudi Doğu–Batı hattı düşük kapasitede açık; Hürmüz'de Salı üç emtia gemisi geçti, on günlük ortalama yaklaşık 15. Diplomasi umudu ile zayıf boğaz trafiği fiyatı iki yönlü baskılıyor.
TCMB Başkanı Karahan, TAİK’in New York yatırım konferansında arz koşullarının zorlaşmasına rağmen dezenflasyonun sürdüğünü belirtti. Kira enflasyonundaki iyileşme ve zayıf iç talep süreci destekliyor; enerji ile jeopolitik şoklar risk oluşturuyor. TL talebinin ve rezerv tamponlarının güçlü seyrettiğini vurguladı.
Türkevi’nde TÜNAŞ ile ABD’nin USTDA’sı arasında SMR ve dördüncü nesil reaktörlere yönelik yaklaşık 2 milyon dolarlık hibe anlaşması imzalandı. En az bir yıl sürecek teknik çalışmada dört SMR ve beş Gen-4 tasarımı değerlendirilecek; Enerji Bakanı Bayraktar töreni izledi.
Enerji Bakanı Bayraktar, New York’ta 2040 enerji vizyonunun merkezine elektrifikasyonu koyduğunu açıkladı. Yenilenebilir, verimlilik, nükleer, petrol–gaz ve maden beş ayak; enerji–maden yatırımları 300 milyar doları aşabilir. Programın ekim sonu veya kasım başında duyurulması planlanıyor.
İstanbul’daki fon soruşturmasında Pusula Holding Başkanı Serdar Turhan ile Tera yöneticileri Emre Tezmen, Emre Alkin, Kerem Alkin ve Alper Öztürk tutuklandı; tutuklu sayısı 9’a çıktı. AA, sulh ceza hakimliği kararını teyit etti. Soruşturma KTLEV tespiti, malvarlığı dondurmaları ve MASAK taramalarıyla sürüyor.
Trump, KİK toplantısında Hürmüz’den kriz başından bu yana yaklaşık 1 milyar varil petrol geçişini sağladıklarını savundu. Hindistan–Orta Doğu–Avrupa Ekonomik Koridoru ile bölgesel boru hatlarını desteklediğini söyledi; boğazın kontrolünün kendilerinde olduğunu iddia etti. Tahran bu anlatıyı reddediyor.
Bayraktar, SMR’lere ilişkin yasal düzenlemeyi önümüzdeki aylarda TBMM’ye sunmayı planladıklarını ve 2027’de daha güçlü hukuki altyapı hedeflediklerini söyledi. Teşvik ve muafiyetlerle yatırım çekilecek. ABD ile nükleer, LNG, kritik mineral ve enerji altyapısı işbirliği dört ana başlık olarak öne çıktı.
SPK, 7 PYŞ’ye ait 131 fonun tasfiyesinde MKK kayıtlarına göre tekil yatırımcı sayısını 455 bin 758 olarak açıkladı. Kurul, yalnızca resmi açıklamaların dikkate alınmasını istedi; İş Bankası ve Ziraat tasfiye operasyonunu koordine ediyor. Pusula–Tera tutuklamaları aynı soruşturma hattında sürüyor.
Suriye Cumhurbaşkanı Şara, New York’ta Atlantic Council panelinde Türkiye’nin kuzeybatı üslerinin azaldığını ve hukuki statünün netleştirilmesi için Ankara ile görüşmenin sürdüğünü söyledi. Yabancı askeri varlığın Halk Meclisi onaylı yasal çerçeveye dayanması gerektiğini vurguladı; Irak–Suriye petrol koridorunu da andı.
Dışişleri Bakanı Fidan, BM Genel Kurulu marjında Türkiye–Suriye–Suudi Arabistan Üçlü Dışişleri Bakanları Toplantısı’na New York Türkevi’nde ev sahipliği yaptı. Aynı gün İngiliz mevkidaşı Miliband ile de bir araya geldi; bölge güvenliği ve Suriye geçiş sürecine ilişkin New York diplomasisi yoğunlaştı.
Birleşmiş Milletler eylül güncellemesinde Orta Doğu kaynaklı enerji şokunun enflasyonu yeniden hızlandırdığını ve birçok merkez bankasında faiz indirimlerini geciktirdiğini bildirdi. Brent şubattan bu yana yaklaşık yüzde 40 yükseldi; 2026 küresel büyüme tahmini yüzde 2,6. Türkiye için ithalat–enflasyon hattı kritik.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, BM Genel Kurulu'nda diplomasiye hazır olduklarını ancak baskı ve tehditle dayatmayı kabul etmeyeceklerini söyledi. Trump'ın terörist yakıştırmasına sert yanıt verdi; konuşma sırasında ABD heyeti salonu terk etti. Hürmüz'de güvensizlik istemediklerini, ablukaya karşı restlerini koruduklarını vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, New York Türkevi'nde Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ı kabul etti. Basına kapalı görüşmede Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da hazır bulundu. Kabul, BM Genel Kurulu marjındaki Türkiye–Ermenistan normalleşme diplomasisinin parçası olarak kayda geçti; ayrıntılı resmi özet henüz yayımlanmadı.
Azerbaycan merkezli analize göre TDT üye ve gözlemci ülkelerinin toplam GSYH'si 2,11 trilyon dolara, ticaret hacmi 1,13 trilyon dolara ulaştı. Türkiye ticarette, Azerbaycan yatırımlarda öne çıkıyor. Raporda Orta Koridor'da Hazar kuru yükünün yüzde 34, Bakü konteynerinin yüzde 15 arttığı belirtildi.