Türkiye ve bölgeden günlük haberler
Günün ilerleyen temaları ve seçilmiş haberler.
Erdoğan ile Irak Başbakanı Zeydi New York’ta Sincar’da devlet otoritesinin bütünüyle tesisi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığına son verilmesi konusunda anlaştı. Dönüş basınında Sincar otoritesi ve Başika-Zilkan’ın kademeli devri yeniden teyit edildi; Kalkınma Yolu ve ticaret öncelikli hat olarak kaldı.
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş CHP üyeliğinden ayrılıp bağımsız yola geçti; sekiz ilçe başkanı da aynı gün istifa etti. Yavaş, ilk değerlendirmesinde kararın Cumhurbaşkanlığı seçimiyle ilgisi olmadığını; parti içi ağır sözler sonrası kaldığını söyledi.
Erdoğan, New York dönüşünde fon sorununun sınırlı alanda kaldığını; finansal sistem ve ekonomiye yönelik risk olmadığını, sorumlulardan hukuk önünde hesap sorulacağını söyledi. MASAK, TEFAS öncesi pay sahipliği verisini Başsavcılığa iletti; yaklaşık 2,5 milyar liralık işlem teşebbüsü durduruldu.
Zelenskiy’nin STA ve üçlü zirve hattına Erdoğan’ın dönüş mesajı eklendi: Karadeniz’de tahıl koridorunu yeniden tesis için diplomatik adımlar hızlandırılıyor; Zelenskiy’den olumlu yanıt alındı. Ticari gemilere saldırı kabul edilmiyor; gıda güvenliği ve savaşın yayılmasının önlenmesi hedefleniyor.
Kasım vadeli Brent akşam saatlerinde yüzde 4 civarı yükselişle yaklaşık 107,3 dolara çıktı; BIST aynı gün yüzde 2,74 geriledi. Erdoğan, Hürmüz’ün kapatılmasına karşı olduklarını, seyrüsefer serbestisinin ve mümkün olan en kısa sürede müzakere zeminine dönüşün şart olduğunu söyledi.
İletişim’in ortak açıklamasına göre Erdoğan ile Zeydi, Sincar’da devlet otoritesinin bütünüyle tesisi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığına son verilmesi konusunda anlaşmıştı. Dönüş basınında Erdoğan Sincar otoritesi ile Başika devrini yeniden teyit etti; PKK adı ortak metinde geçmemişti.
Ortak metne göre Irak’ın Sincar güvenlik uygulamalarında kaydedeceği ilerleme çerçevesinde, kararlaştırılan mekanizma ve zaman çizelgesi doğrultusunda Türk kuvvetleri Başika-Zilkan yerleşkesini Irak Federal Hükümetine kademeli olarak devredecek. Takvim ile denetim usulleri ayrıca belirlenecek; ilerleme Bağdat’ın adımlarına bağlı kalacak.
Türkiye ile Irak, ikili ticaret ve yatırım hacminin genişletilmesi, imzalanan anlaşmaların derhal uygulamaya konulması ve başta Kalkınma Yolu Projesi olmak üzere ortak stratejik projelerin hızlandırılması hususunda görüş birliğine vardı. Koridor, Basra–Türkiye–Avrupa hattını güçlendirmeyi hedefliyor.
Mansur Yavaş, CHP üyeliğinden ayrılıp bağımsız devam ettiğini açıkladıktan sonra ilk değerlendirmesinde istifa kararının Cumhurbaşkanlığı seçimiyle hiçbir ilgisi olmadığını söyledi. Ayrılma niyeti olmadığını, parti içi sert ve üstenci açıklamaların ardından kalmanın doğru olmayacağını belirtti.
Yavaş’ın açıklamasının ardından Beypazarı, Kalecik, Şereflikoçhisar, Ayaş, Polatlı, Güdül, Elmadağ ve Nallıhan belediye başkanları CHP üyeliğinden ayrıldıklarını duyurdu. Çoğu, Büyükşehir Başkanı ile birlikte bağımsız hizmet hattında yürüyeceklerini yazdı; parti aidiyetinden önce seçmen emanetini vurguladılar.
Hakimlik, Tera Yatırım yöneticileri Abdulkadir Özkan ile Bülent Uygun ve Doğa Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Kırmızı'yı tutukladı. Böylece bu dalgada tutuklu 17'ye, soruşturmadaki toplam tutuklu sayısı 26'ya yükseldi; üç şüpheli adli kontrolle serbest bırakıldı.
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Erdoğan ile görüşmesinin ardından serbest ticaret anlaşmasının Ukrayna parlamentosunda onaylandığını hatırlattı. Ticaret hacmini bir milyar dolardan 10 milyar dolara çıkarma kararını yineledi; enerji, madencilik ve savunma sanayiinde iş birliğinin artırılabileceğini söyledi.
Zelenskiy, Erdoğan’ın Rusya–Ukrayna savaşında liderler düzeyinde üçlü toplantıya ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu ilettiğini; böyle bir zirvenin Türkiye’de düzenlenmesini destekleyeceklerini söyledi. Karadeniz’de seyrüsefer güvenliği ile ticari gemilere saldırıların kabul edilemezliği de masada yer aldı.
Erdoğan, Türkevi’nde Ermenistan Başbakanı Paşinyan’ı kabul etti; ikili ticaret ve ulaştırmada normalleşmeyi desteklediklerini, Azerbaycan–Ermenistan barış sürecindeki karşılıklı adımları memnuniyetle karşıladıklarını söyledi. Paşinyan Türkiye’de düzenlenecek COP31 Liderler Zirvesi’ne davet edildi; yakalanan olumlu ivmenin sürmesi istendi.
Enerji Bakanı Bayraktar, BM Genel Kurulu marjında Lübnan Enerji ve Su Bakanı Joseph Saddi ile bir araya geldi. Bölgesel enerji arz güvenliğine katkı sağlayacak elektrik enterkonneksiyonları ile boru hatlarıyla hidrokarbon taşınmasında ortak çalışma imkanları ele alındı; iş birliği Lübnan’ın önceliklerine bağlandı.
Londra’da kasım vadeli Brent, Perşembe akşamı yüzde 4 civarı artışla yaklaşık 107,3 dolardan işlem gördü; önceki günün 103 dolar bandının üzerine çıktı. Hürmüz’de seyrüsefer belirsizliği fiyatı desteklerken Erdoğan boğazın açılması ve müzakere zeminine dönüş çağrısını yineledi.
Azerbaycan merkezli analize göre TDT üye ve gözlemci ülkelerin toplam GSYH’si 2,11 trilyon dolara, ticaret hacmi 1,13 trilyon dolara ulaştı. Raporda Türkiye ticaret, Azerbaycan yatırım alanında öne çıkıyor; Hazar kuru yükü yüzde 34, Bakü konteyneri yüzde 15, demiryolu transit yüzde 12 arttı.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi Çarşamba’yı yüzde 0,40 yükselişle 13.251,85 puandan tamamladı; işlem hacmi 133,2 milyar lira oldu. Bankacılık endeksi yataya yakın artarken holding endeksi geriledi; yatırımcı odağında ABD–İran diplomasisi ve küresel faiz beklentileri kaldı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında yedi portföy yönetim şirketinin 131 yatırım fonuna ilişkin tasfiye ve ödeme süreçleri teknik masaya yatırılıyor. Yatırımcı hakları öncelik; adil ve hızlı ödeme ile kurumlar arası yol haritası ele alınacak, çalışmaların yarın da sürmesi bekleniyor.
Türk Hava Yolları, New York'ta Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın huzurunda Boeing ile 100 kesin ve 50 opsiyonlu 150 adede kadar 737 MAX siparişini kesinleştirdi. Anlaşma Boeing ile en büyük tek koridorlu sipariş; 737-10 geçiş hakkı ve yüzde 20 yakıt–emisyon tasarrufu hedefleniyor.
Erdoğan, New York dönüşünde fon sorununun sermaye piyasasının sınırlı bir alanında kaldığını; finansal sisteme veya Türkiye ekonomisine yönelik risk olmadığını söyledi. Sorumlulardan hukuk önünde hesap sorulacağını; benzerinin tekrarlanmaması için hukuki ve idari tedbirlerin geleceğini belirtti.
MASAK, incelenen fonların TEFAS’ta işlem görmediği dönemdeki pay sahipliği bilgilerini İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına iletti; Pusula, Tera, Hedef ve Bulls hattında 117 yönetici için analiz raporları gönderildi. Sıkılaştırılmış izlemeyle yaklaşık 2,5 milyar liralık işlem teşebbüsü durduruldu.
Erdoğan, Trump’ın Türkiye’nin F-35 programına dönüşü konusunda olumlu irade ortaya koyduğunu; bunun somut adımlara dönüşmesini beklediklerini ve temasların sürdüğünü söyledi. Yerli savunmada KAAN öncelikli kalırken İngiltere ile Eurofighter görüşmeleri de devam ediyor; netice alınacağına inandığını belirtti.
Erdoğan, Karadeniz’de tahıl koridorunu yeniden tesis etmek için diplomatik adımların hızlandırıldığını; Zelenskiy’den olumlu yanıt alındığını söyledi. Ticari gemilere saldırının kabul edilmediğini; seyrüsefer emniyetinin gıda güvenliği ve savaşın yayılmasını önlemek için şart olduğunu vurguladı.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi Perşembe’yi yüzde 2,74 düşüşle 12.888,33 puandan tamamladı; gün içi zirve 13.250,58 oldu. Mali endeks yüzde 3,88 geriledi; aynı saatlerde Brent yaklaşık 107,3 dolara yükseldi. Fon soruşturması ve küresel enerji riski fiyatlamada öne çıktı.