Türkiye ve bölgeden günlük haberler
Günün ilerleyen temaları ve seçilmiş haberler.
Kılıçdaroğlu Abant’ta basına açık açılış konuşmasını yaptı; Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın tam metni ile askeri yükümlülük sınırlarının açıklanmasını istedi. Fon krizinde Şimşek’e istifa çağrısı yaptı; siyasi ahlak ve ekonomi oturumları basına kapalı sürüyor. Yavaş istifası kampın gölgesinde kalmaya devam ediyor.
Sermaye piyasası soruşturmasında tutuklu sayısı elli bire yükseldi; düzenleme ve yatırımcı koruma beklentisi sürüyor. Kurtulmuş meseleyi vahim ama sistemik risk öncesi yakalanmış sayıyor; Şimşek masasının tasfiye–ödeme hattı ile sıkı denetim talebi aynı gündemde.
Fidan New York’ta TDT Dışişleri Bakanları gayriresmi toplantısına katıldı; Türk devletlerinin yakın eşgüdümü ve teşkilatın görünürlüğü vurgulandı. 29–30 Ekim Ankara zirvesi hazırlığı ile dönem başkanlığının Türkiye’ye geçişi netleşti; BM gözlemci statüsü ortak açıklamada yer aldı.
Trump Beyaz Saray'da İran'ın yedi günlük Hürmüz ateşkes teklifini "kabul edilemez" diyerek reddettiğini açıkladı; Tahran'ın boğazı hemen açmak istediğini çünkü ağır yenildiğini söyledi. WSJ ret iddiası başkanın ağzından teyit oldu; Brent cuma 104,32 dolardan kapanmıştı. Diplomasi beklentisi sertleşti.
Genelkurmay Başkanı Bayraktaroğlu Riyad’da Suudi ve Pakistanlı mevkidaşlarıyla toplandı; üçlü kolektif savunmayı teyit etti. Husi saldırıları toplantıyı tetiklerken Kılıçdaroğlu anlaşmanın metni ve askeri sınırlarını sordu. Erdoğan üçüncü ülkeye karşı olmadığını yineledi; hat güvenlik diplomasisinin merkezine oturdu.
CHP’nin üç günlük milletvekili kampı Abant’ta Grup Yönetim Kurulu toplantısıyla fiilen açıldı. Kılıçdaroğlu gece oturuma başkanlık etti; siyasi ahlak teklifi, ekonomi ve dış politika başlıklarının ön değerlendirmesi yapıldı. Bugün basına açık açılış konuşması bekleniyor.
Kamp programında siyasi ahlak kanun teklifi, mali piyasalardaki sorunlar, yerel yönetimler ve değişen dünyada Türkiye ile CHP’nin çözüm önerileri yer alıyor. Yavaş istifasına ayrı oturum yok; kararın milletvekilleri arasında ele alınması bekleniyor. Pazar günü örgütlenme stratejisi değerlendirilecek.
Şimşek başkanlığındaki son toplantıda 131 fonun tasfiye–ödemesiyle birlikte benzer sorunların yeniden yaşanmaması için adımlar da ele alındı. Piyasada yoğunlaşma sınırları, likidite kontrolü, risk açıklaması ve fon varlıklarının şirket malvarlığından daha sıkı ayrılması yönünde yasal düzenleme beklentisi oluştu.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, fon krizinin vahim boyutlarda olduğunu ancak Türkiye ekonomisini derinden sarsacak noktaya gelmeden tespit edildiğini söyledi. Sürecin sonuna kadar gidilmesini ve sorumluların mahkeme önünde hesap vermesini istedi; yasama yılı değerlendirmesinde konuştu.
BBC Türkçe’ye göre SPK planı varlıkların nakde çevrilip dağıtılmasını öngörüyor; ilgili fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcı var. Gerçekleşmeyen TEFAS iade talepleri öncelikli; altı aylık süre eksiksiz geri ödeme garantisi değil. Şimşek masası 24–25 Eylül’de tasfiye–ödemeyi görüştü.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, BM haftası marjında Azerbaycan ev sahipliğindeki TDT Dışişleri Bakanları gayriresmi toplantısına katıldı. Üyeler ve gözlemci KKTC ile Türkmenistan hazır bulundu; Fidan ortak akıl ve yakın eşgüdüm vurgusu yaptı. Ortak açıklamada BM gözlemci statüsünün önemi yer aldı.
New York toplantısında 29–30 Ekim’de Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenecek TDT 13. Zirvesi’nin hazırlıkları ele alındı. Zirveyle dönem başkanlığı Azerbaycan’dan Türkiye’ye geçecek; genel sekreterlik görevi de Kırgızistan’dan Özbek tarafının belirleyeceği adaya devrolacak. Takvim kurumsal geçişi netleştiriyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, BM Genel Kurulu yüksek düzeyli haftası marjında İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile New York’ta bir araya geldi. Görüşme, Hürmüz ve bölgesel gerilim diplomasisi sürerken Türk–İran temas kanalının açık tutulduğunu gösterdi; ayrıntılı açıklama yapılmadı.
Erakçi, Katar aracılığıyla ABD’ye yedi günlük kesin plan sunulduğunu; koşullar sağlanırsa Hürmüz’ün yeniden açılabileceğini söyledi. Kararın ABD’nin önünde olduğunu belirtti; koşulların yerine getirilmesi halinde boğazın altıncı günde açılabileceğini ve yedinci günde görüşmelerin başlayabileceğini kaydetti.
Dünya’ya göre Brent cuma günü yüzde 2,1 düşüşle varil başına 104,32 dolardan kapandı; WTI 92,41 dolara indi. ABD–İran hattında Hürmüz’ün yeniden açılabileceği beklentisi satışları destekledi. Kpler verisinde haftalık Hürmüz ham petrol geçişi 33,7 milyon varil oldu.
Kurtulmuş, Terörsüz Türkiye sürecinde yabancı bir üçüncü göz olmadığını, üçüncü gözün milletin kendisi olduğunu söyledi. İlgili birimlerin silah bırakma ve fesih sürecini takip ettiğini; Meclis’te kurulacak izleme komisyonunun parti istişareleriyle şekilleneceğini belirtti. Yasama yılı değerlendirmesinde konuştu.
Erdoğan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın İran’a, İsrail’e veya herhangi bir üçüncü ülkeye karşı ittifak olmadığını; BM Şartı’nın 51. maddesine dayandığını söyledi. Bir tarafa saldırının tüm taraflara sayılacağını; karşılığın istihbarat, lojistik veya daha ileri destek olabileceğini kaydetti.
Kılıçdaroğlu Abant kampında basına açık açılışta Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın tam metninin ve askeri yükümlülük sınırlarının açıklanmasını istedi; Meclis’e gelmediğini söyledi. Fon krizinde Şimşek’e istifa çağrısı yaptı; 455 bin yatırımcı riskini vurguladı. Toplantı basına kapalı sürdü.
İstanbul’da sermaye piyasası soruşturmasında gözaltındaki sekiz şüpheliden dördü daha tutuklandı; toplam tutuklu sayısı elli bire yükseldi. Enis Bulut ve Burak Gökçe dün akşam, dört şüpheli bu sabah tutuklandı; ikisi adli kontrolle serbest bırakıldı. MASAK hattı Pusula–Tera çevresinde sürüyor.
Trump, Tennessee öncesi Beyaz Saray'da İran'ın yedi günlük Hürmüz açılış ve ateşkes teklifini reddettiğini açıkladı; teklifi "kabul edilemez" bulduğunu, Tahran'ın boğazı hemen açmak istediğini çünkü "çok fena yenildiklerini" söyledi. WSJ'nin ret iddiası başkanın ağzından teyit oldu.
Genelkurmay Başkanı Bayraktaroğlu, Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında Riyad’da Suudi ve Pakistanlı mevkidaşlarıyla bir araya geldi. Üç ülke kolektif savunma ile Suudi Arabistan’ın egemenliğini savunma kararlılığını teyit etti; istihbarat ve askeri koordinasyon konuşuldu. Husi saldırıları toplantıyı tetikledi.
Erdoğan, Newsweek’e İsrail’de Türkiye’yi yeni tehdit kaynağı olarak sunan söylemin hatalı olduğunu; dış politikanın kaçınılmaz savaş senaryoları üzerine kurulmadığını söyledi. Mekke anlaşmasının üçüncü ülkeye karşı ittifak olmadığını yineledi. Suriye’de egemenlik ve silahlı unsurların merkezi yapıya katılmasını istedi.