Türkiye ve bölgeden günlük haberler
Günün ilerleyen temaları ve seçilmiş haberler.
Belediye soruşturmaları yargı aşamasından idari aşamaya geçti; tutuklanan başkanlar geçici tedbirle görevden alınırken yeni operasyonlar İstanbul ve İzmir’de başka belediyelere uzandı. Akşam itibarıyla hat parti haritasına da yansıdı: ülkenin üçüncü büyük kentinde büyükşehir yönetimi iktidar partisine geçti; sırada başkanvekili seçimleri ve meclis dengeleri var.
Genel Kurul bilgilendirmesiyle fon dosyasında ödeme yol haritası netleşti; tasfiyenin yükü kamuya değil fonların kendi varlıklarına ve geri alınacak kazançlara bırakılıyor. Sırada olağan tasfiyede ilk ödemeler ve olağanüstü tasfiyenin hızını belirleyecek kanun teklifi var; çıkışların bankacılık içinde kalması krizi şimdilik kurumsal sınırlarda tutuyor.
Husiler saldırılarını Suudi Arabistan ve Yemen hükümeti bölgelerindeki sivil havalimanlarına yaydı; hat artık deniz ticaretinin yanında sivil ulaşımı da tehdit ediyor. Türkiye için belirleyici adım, konuşlandırma kararının hukuki zemini olacak anlaşmanın Meclis’e gelmesi; Washington’un İran’a nükleer şartı gerilimi diri tutuyor.
İçişleri Bakanlığı, tutuklanan Mersin Büyükşehir ve Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı Vahap Seçer ile Yenişehir, Mezitli ve Eyüpsultan belediye başkanlarını ve Ataşehir Başkan Vekili’ni Anayasa’nın 127. maddesi uyarınca görevden uzaklaştırdı. Eyüpsultan ve Ataşehir’de 10 Ekim’de başkanvekili seçimi yapılacak.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, kayyum yönetimindeki Esenyurt Belediyesi’nde ihaleye fesat ve müteahhitlerden rüşvet iddiasıyla 19 kişi hakkında gözaltı kararı verdi, 17 kişi yakalandı. Çeşme Belediyesi’nde suç örgütü, rüşvet, irtikap ve resmi belgede sahtecilik soruşturmasında 12 şüpheliden 9’u gözaltına alındı.
Haziranda CHP’den istifa eden İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, yasama yılı açılış toplantısında rozetini Erdoğan’ın takmasıyla partiye katıldı ve yerel yönetim–merkezi hükümet uyumunu öne çıkardı. CHP geçişi “savunulamaz” buldu; Yeni Parti ve tutuklu eski başkan Soyer de tepki gösterdi.
Cevdet Yılmaz, tasfiyedeki 131 fonda 455 bin 758 yatırımcı bulunduğunu, olağan tasfiyedeki 17 fonun 43 bin 643 yatırımcısına perşembe ödeme yapılacağını söyledi. Kanun teklifi yasalaşırsa olağanüstü tasfiyede ekimde 1 milyon liraya kadar ana para ödenecek; Hazine kaynağı kullanılmayacak.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti’nin yasama yılı açılış toplantısında yatırımcı birikimlerinin kamuya yük getirmeden bir an önce ödenmesi için idari ve yasal süreçlerin işletildiğini söyledi; sermaye piyasalarının “açgözlü parazitlerden arınacağını”, haksız kazanç sağlayanların mahkemede hesap vereceğini belirtti.
Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nda şüpheli sıfatıyla ifade verdi; SPK’nın suç duyurusu bekleniyor. Başsavcılık, Tera’da 14 milyar liralık şahsi aktarım başvurusu iddiasını asılsız buldu; Yılmaz’a göre 220 kişiye işlem yapıldı, 85’i tutuklu.
FTSE Russell, yıllık değerlendirmesinde Türkiye’nin Gelişmiş Gelişen Piyasa statüsünü korudu ve ülkeyi izleme listesine almadı. Endeks sağlayıcı, fiili dolaşım verilerinin ayrıntı düzeyine ilişkin endişeler için Borsa İstanbul ve SPK ile görüşmelerin sürdüğünü belirtti; eylülde 24 Türk şirketi endekslerden çıkarılmıştı.
Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklikle bankalar, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve ödeme kuruluşları için nakit, döviz ve kuyumcu işlemlerinde kimlik tespiti eşiği 185 bin liradan 370 bin liraya, elektronik transferlerde 15 bin liradan 30 bin liraya çıkarıldı.
Yemen Ulaştırma Bakanlığına göre Husiler, Aden Havalimanı’nın terminal ve pistini balistik füze ve kamikaze İHA’larla vurdu; Kahire seferi Cidde’ye yönlendirildi. Suudi liderliğindeki koalisyon, Riyad’ın kuzeyine atılan bir füzeyi düşürdü; Husiler Riyad, Ebha ve Hamis Müşeyt’i hedef aldıklarını iddia ediyor.
Yetkililere göre Mekke Ortak Savunma Anlaşması kısa sürede TBMM’ye sunulacak; yürürlük ve asker gönderme, Anayasa’nın 90. ve 92. maddeleri uyarınca Meclis kararına bağlı. DMM, Pakistan’da anlaşmanın protesto edildiği iddiasını yalanladı; görüntülerin önceki iç siyasi gösterilere ait olduğunu açıkladı.
Trump, İran’la savaş için “Bu işi bitirmemiz gerekiyor” dedi; Vance anlaşma için zenginleştirme kapasitesinde anlamlı azalma şartı koydu. ABD Dışişleri Bakanı Rubio ise İran’ın anlaşma için birden fazla fırsatı kaçırdığını ve Hürmüz’deki kontrolünü “tamamen kaybettiğini” söyledi.
ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Stratejik Diyalog için geldiği Atina’da Yunanistan’ı “örnek NATO müttefiki” diye niteledi, GSYH’nin yüzde 5’ini savunmaya ayırma hedefini övdü; terörle mücadelede istihbarat paylaşımı mutabakatı ve ABD LNG’sini Balkanlara taşıyacak Dikey Gaz Koridoru öne çıktı.
Panama bayraklı On Peace tankerinin vurulmasının ardından Devrim Muhafızları danışmanı Nakdi, boğazda açılan alternatif güzergahların en kısa zamanda kapatılacağını söyledi. IEA üyeleri stratejik rezerv satışını hızlandırma kararı aldı; ortak eylemle 325 milyon varil piyasaya sürüldü, Brent 101 doların üstünde.
Türk Devletleri Teşkilatı Adalet Bakanları 3. Toplantısı İstanbul’da ortak bildiriyle sona erdi; adli tıp, adli yardımlaşma, noterlik ve dijital adalette işbirliği kararlaştırıldı, 4. toplantı 2027’de Kırgızistan’da. Genel Sekreter Ömüraliyev’e göre teşkilat 64 işbirliği mekanizmasına ulaştı; liderler zirvesi 30 Ekim’de.
Lübnan, Hindistan–Orta Doğu–Avrupa Ekonomik Koridoru’nun Limanlar Kulübü’ne Beyrut ve Trablusşam limanlarıyla katıldı. Mumbai’den BAE, Suudi Arabistan ve Ürdün üzerinden Hayfa’ya, oradan Pire’ye uzanan güzergah Türkiye’yi dışarıda bırakıyor; Ankara bu hatta karşı Kalkınma Yolu’nu öne çıkarıyor.
Kosova Meclisi, fesih süresi dolmadan önce Lahey’deki özel mahkemenin yetkisini sınırlayan yasa değişikliğini kabul etti, ardından Bilimler ve Sanatlar Akademisi Başkanı Justina Shiroka Pula’yı 84 oydan 81’iyle cumhurbaşkanı seçti. Yasa değişikliği, ana muhalefet PDK’nın seçime destek şartıydı.