Türkiye ve bölgeden günlük haberler
Günün ilerleyen temaları ve seçilmiş haberler.
Karadeniz gazında ikinci faz platformun sahaya uğurlanmasıyla fiilen başlarken ve Akkuyu devreye alma takvimine otururken arz güvenliği ithal gaza bağımlılığı azaltan iki projeyle güçleniyor; Washington’un tarife maddesini askıya alması yakın dış baskıyı hafifletirken petroldeki sıçrama yerli üretimin değerini artırıyor.
Washington boğazın ticari geçişe açık olduğunu söylerken Tahran sahadaki mayın baskısını diplomaside açılış programıyla dengeleyip topu ABD’ye atıyor; Husi saldırıları Riyad’ın savunmasına Mısır’ı da çekerken Mekke İttifakı’ndaki Türkiye için Körfez güvenliği daha kalabalık bir masaya dönüşüyor, Ankara İİT üzerinden bölge başkentleriyle temasını sürdürüyor.
SPK tasfiyeyi yeni bir portföy şirketinin fonlarına yayıp piyasa dolandırıcılığına suç duyurusu ve işlem yasaklarıyla yüklenirken kriz söylentileri piyasa altyapısına da uzanıyor; MSCI sonrası satış baskısı haftayı kapatırken emeklilik sisteminin ardından takas kurumu da finansman iddialarına karşı sistemin sağlam olduğunu savunuyor.
Arama ve hasar tespiti sürerken uyarı yarın Marmara’dan Batı Karadeniz’e yayılıyor; afet yönetimi acil yardımdan hasar tazminatına ve dere yatağında kalıcı ıslaha geçerken ilk dalganın kırılgan bıraktığı altyapı hafta başına kadar sınanmaya devam ediyor.
Erdoğan törene gönderdiği mesajda platformla Karadeniz’de günlük gaz üretiminin 20 milyon metreküpe çıkarak ikiye katlanacağını, 2027 başından itibaren her üç haneden birinin yerli gaz kullanacağını söyledi; Bakan Bayraktar aralıkta platformun alev kulesinde Sakarya gazının yakılacağını açıkladı.
Rosatom Genel Müdürü Likhachev, takvime uygun ilerlediklerini ve yıl sonundan önce ilk kontrollü, kendi kendini sürdüren zincirleme reaksiyonu beklediklerini söyledi; projeye Türk yatırımcı çekmek için çeşitli seçenekler geliştirdiklerini, tercih hakkının öncelikle Türk hükümetine ait olduğunu belirtti.
Trump, Graham Yasası’nın Rus petrol ve gazının en büyük beş alıcısına öngördüğü yüzde 100’e varan tarifeyi ve bazı yaptırımları, yürürlüğe girmesine günler kala ulusal çıkar gerekçesiyle askıya aldı. Yasa Çin, Hindistan ve Türkiye’yi hedefliyordu; Türkiye Rus petrol ürünlerinde birinci alıcı.
Devrim Muhafızları, iki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan tankerin izinsiz rotada mayına çarptığını açıkladı; CENTCOM boğazın ticari geçişe açık olduğunu savundu. İran Dışişleri Bakanı Erakçi, Bağdat’taki İİT toplantısında Katar aracılığıyla ABD’ye sunulan yedi günlük açılış programını hatırlatıp seçimin Washington’da olduğunu söyledi.
Brent vadeli işlemleri cuma günü yüzde 3,7 artışla 109,86 dolardan kapanarak 19 Mayıs’tan bu yana en yüksek seviyeyi gördü, haftalık yüzde 4,9 yükseldi; Hürmüz çevresindeki saldırılar, Yenbu’ya fırlatılan füze ve Rus rafinerilerine yönelik saldırılar arz endişesini artırdı.
Aden’de iki Husi füzesi kalkışa hazırlanan yolcu uçağının yaklaşık 500 metre yakınına düştü. Mısır Cumhurbaşkanı Sisi, Riyad talep ederse savunma yardımı için meclisi olağanüstü toplanmaya çağırdı; Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan Mekke İttifakı kapsamında caydırıcılık adımlarını ve hızlı konuşlanmayı zaten kararlaştırmıştı.
Dışişleri Bakanı Fidan, Bağdat’ta başlayan İİT 52. Dışişleri Bakanları Konseyi’ne katılarak Türkiye’nin Haziran 2025’ten beri yürüttüğü dönem başkanlığını Irak’a devretti, Mısırlı mevkidaşı Abdulati ve Iraklı mevkidaşı Fuad Hüseyin’le görüştü; toplantı sonunda Bağdat Deklarasyonu’nun kabulü bekleniyor.
SPK haftalık bülteninde, 17 Eylül’de tasfiyesine karar verilen Hedef Portföy’ün kurucusu olduğu fonlarda işlemlerin başlatılmasına izin verdi. Süreç A1 Capital, Bulls ve Pardus fonları için belirlenen esaslara tabi olacak; bu esaslarda tasfiye sırası yatırımcı sayısına göre belirleniyor.
SPK, Vişne Madencilik ve Işıklar Enerji hisselerindeki işlemler nedeniyle piyasa dolandırıcılığından 37 kişi hakkında suç duyurusunda bulundu; aralarında Tera ve Alnus kurumlarının da olduğu 42 kişi ve kuruma iki yıl işlem yasağı getirdi, 21 kişinin lisansını iptal etti.
Takasbank, kendi kaynağından finansman sağlamadığını, para piyasasındaki yaklaşık 240 milyar liralık işleme karşılık 450 milyar lira teminat bulunduğunu ve hiç temerrüt yaşanmadığını açıkladı; Tera’nın TLY fonunun SPK onayı olmadan 11 ay TEFAS’ta işlem gördüğü iddiasını da reddetti.
BIST 100 cuma günü 348,45 puan ve yüzde 2,89 düşüşle 11.721,72 puana geriledi, haftayı yüzde 4,44 kayıpla tamamladı. DMM, BES’ten kitlesel çıkış iddiasını asılsız bularak son bir ayda 100 binden fazla net sözleşme artışı olduğunu açıkladı.
Bakan Kurum, yarın İstanbul dahil 10 ilde turuncu, 26 ilde sarı kodlu uyarı bulunduğunu bildirdi. Vali Gül, 5 bini aşkın afetzedeye 10’ar bin lira acil ödeme yapıldığını, tazminatların pazartesi yatırılacağını ve dere yatağındaki işgallerin yıkımına başlandığını söyledi; üç kayıp aranıyor.
Cafer Mahiroğlu hakkında rüşvet, ihaleye fesat karıştırma ve aklama suçlamalarıyla yürütülen soruşturmada adliyeye sevk edilen 12 şüpheliden dördü tutuklandı, dördüne ev hapsi, dördüne adli kontrol verildi. Başsavcılık, MASAK verilerine göre Mahiroğlu bağlantılı şirketlerin işlem hacminin 30,3 milyar lira olduğunu açıklamıştı.
İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi, 53’ü tutuklu 436 sanıklı davada yedi tutuklu sanığın tahliyesine, tutuksuzların imza ve konuttan çıkmama tedbirlerinin kaldırılmasına karar verip duruşmayı 2 Kasım’a erteledi. Suçlamaları reddeden İmamoğlu, dördüncü günde tamamladığı savunmasında davanın siyasi olduğunu savundu.
Aras, görevini bağımsız olarak sürdüreceğini, bir süredir şahsı üzerinden yürütülen siyasi tartışmaların kente yönelik çalışmaların önüne geçtiğini söyledi. 2024’te CHP’den seçilen Tugay, Yavaş ve Çerçioğlu da partiden ayrılmış; Tugay ile Çerçioğlu sonradan AKP’ye katılmıştı.
Bulgaristan Savunma Bakanı Stoyanov, ticari gemilere İHA saldırıları yoğunlaşırken NATO’dan uçak, füze ve İHA karşıtı sistemlerle hava devriyesi talep ettiklerini, Bulgaristan, Türkiye ve Romanya arasında ortak eylem stratejisinin önemli olduğunu söyledi; Romanya Cumhurbaşkanı Dan da daha fazla NATO gözetimi istedi.
Erdoğan ile Başbakan Hun Manet’in huzurunda Dolmabahçe’de imzalanan anlaşmanın ardından Erdoğan, Kamboçya’yı Güneydoğu Asya’da önemli bir ortak olarak gördüğünü, savunma sanayii ürünlerine ilgiden memnun olduklarını ve 2018’de konan 1 milyar dolarlık ticaret hedefi için çabaların sürdüğünü söyledi.