Türkiye ve bölgeden günlük haberler
Günün ilerleyen temaları ve seçilmiş haberler.
ABD’nin Rus yakıtına tanıdığı muafiyet petrol fiyatlarını geri çekerken Ankara bundan arz güvenliği payı çıkarıyor; Kiev’in durmuş tahıl sevkiyatı için Türkiye’yi arabulucu ve taşıyıcı olarak masaya çağırması, saldırılarla daralan Karadeniz ticaretinde kıyı devleti Türkiye’nin ağırlığını yeniden öne çıkarıyor, Moskova’nın itirazı ise önü kesen başlık olarak duruyor.
Tahran izinsiz rotaları mayınla kapatmayı sürdürürken Netanyahu’nun seçim öncesinde İran’da rejim değişikliğini doktrine yazması ve Washington’dan açık destek alması diplomatik kanalı daraltıyor; Yemen cephesinde Husi saldırıları ağır kayıplara yol açarken Türkiye’nin de taraf olduğu Mekke savunma anlaşmasının ortağı Pakistan Riyad’a destek mesajı veriyor, Kahire ise asker yetkisini erteleyerek temkinli kalıyor.
Tasfiye ödemeleri fon bazında ilerlerken SPK Başkanı’nın istifası ve ekonomi yönetimindeki ayrılık, krizin düzenleyici kurumun yönetimine ve denetim boyutuna uzandığını gösteriyor; soruşturmada adı geçen grupta yönetimin kayyuma devri, Genel Kurul’daki ara ödeme teklifi ve perşembe günkü faiz kararı haftanın yönünü belirlerken MSCI şartları, kalıcı reformun yabancı sermayenin erişimini de belirleyeceğini hatırlatıyor.
Başörtüsü tartışmasıyla gerilen ilişkide Ankara’nın en üst düzeyden kardeşlik mesajı vermesi ve Bakü’den yükselen “asıl hedef Türk Devletleri Teşkilatı” uyarısı, iki başkentin krizi kamuoyu alanında tutup kurumsal hattı korumaya çalıştığını gösteriyor; bugün Bişkek’te başlayan parlamenter toplantı ve 30 Ekim zirvesi bu çizginin sınanacağı masalar.
Trump’ın Graham Yasası kapsamındaki yaptırımlara muafiyetinin ardından Brent haftaya 107,99 dolardan başladı; Bayraktar tedarikten pay alınacağını söyledi, miktar ve takvim açıklanmadı. ABD Hazine Bakanı Bessent ise hiçbir yaptırımın kaldırılmadığını, yalnız dizel ambargosunun kalktığını, uygulama için 60 günlük süre olduğunu savundu.
Teklife göre bu ülkelerin bayrağını taşıyan gemiler hem Ukrayna hem Rusya limanlarına yanaşacak, taraflar gemilere saldırmama konusunda anlaşacak; Zelenskiy Rusya’nın plana karşı çıktığını söyledi. Ağustostan beri duran sevkiyatlar nedeniyle Ukrayna normal ihracatının ancak yüzde 38’ini yapabiliyor.
Novorossiysk Limanı yakınlarındaki CPC terminalinde 20 Temmuz’da İHA saldırısına uğrayan 274 metre uzunluğunda, 48 metre genişliğindeki Kamerun bayraklı ham petrol tankeri Nelsa’ya geçiş boyunca Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü’ne bağlı altı römorkör ve bir bot eşlik etti.
Açıklamaya göre konum ve navigasyon sistemlerini kapatarak boğazın güneyindeki izinsiz rotayı kullanan tankerde patlama oldu, makine dairesinde yangın çıktı. İran, tanımlama sistemlerini kapatan gemilere sert ve kararlı müdahale edileceğini duyurdu; boğaz 12 Temmuz’dan beri kapalı.
27 Ekim seçimini varoluşsal sayan Netanyahu önleyici saldırıyı doktrinin temeli ilan etti; Trump tam destek verdi, Erakçi ise Netanyahu’nun ABD’yi yeni bir savaşa sürüklediğini savundu. Muhalif Gantz, partisi anketlerde baraj altında görünürken seçime sekiz gün kala yarıştan çekildi.
Manama’daki dışişleri bakanları toplantısı ortak savunma anlaşmasına atıfla Husi saldırılarını kınadı, BM silah ambargosunun sıkılaştırılmasını ve Husilerin terör örgütü sayılmasını istedi, Riyad’ın kendini savunma hakkını destekledi. ABD’nin BAE Büyükelçiliği de çatışmaların bölge dışına hızla yayılabileceği uyarısında bulundu.
Husilerin balistik füzelerle vurduğu iç güvenlik eğitim merkezinde yaklaşık 200 kişi yaralandı. Fidan ve Bin Ferhan, Suudi toprak bütünlüğünü hedef alan saldırıları görüştü; Pakistan ordusu desteğin süreceğini, ittifakın savunma odaklı olduğunu söyledi. Mısır Meclisi yetki görüşmesini 26 Ekim’e erteledi.
Şirket, tasfiyenin ikinci aşamasında TEFAS’ta işlem görmeyen kapalı fonların işlemlerinin de Ziraat Bankası tarafından tamamlandığını, son dilimde 142 yatırımcının bulunduğu yaklaşık 4,15 milyar liralık fonların tasfiye edildiğini açıkladı. Ara ödeme teklifi bu hafta Genel Kurul’da.
Sütcü sağlık sorunlarını gerekçe gösterdi; 9 Mayıs’ta göreve gelmişti. Çelik’in dilekçesi bugünden geçerli. Ayrılıklar, fon krizinde SPK’nın düzenlemede geç kaldığı eleştirileri ve Devlet Denetleme Kurulu’nun SPK ile BDDK dahil bağımsız finansal otoriteleri incelediği bir dönemde geldi.
İstanbul 5. Sulh Ceza Hakimliğinin 14 Ekim tarihli kararı bugün KAP’a bildirildi; Fon Kurulu, Enis Güçlü Şirin başkanlığında dokuz kişilik yeni yönetim kurulu oluşturdu. Grubun portföy şirketinin altı fonu, SPK’nın eylülde tasfiyeye aldığı fonlar arasındaydı.
15 Ekim tarihli kararla fonlar, 1 milyon liraya kadar ara ödeme uygulamasının dışına çıkarıldı; Ziraat Bankası önce para piyasası fonlarından başlayarak varlıkları nakde çevirecek. Ödeme tarihi ve tutarı açıklanmadı, nihai ödeme tasfiye sonundaki dağıtılabilir bakiyeye göre belirlenecek.
Endeks değişikliklerini 15 Ekim’de donduran MSCI, SPK’nın eylülde açıkladığı fiilî dolaşım çerçevesini olumlu ama başlangıç niteliğinde buldu; nihai faydalanıcıların ayrıntılı ve zamanında açıklanmasını, koordineli işlemlere güçlü yaptırımı ve çarpık dolaşımlı paylar için şeffaf kural istiyor.
Erdoğan, bağımsızlığın yeniden kazanılmasının 35. yılında Azerbaycan’ı tebrik edip “tasa ve sevinçte her zaman biriz” dedi. Azerbaycan-Türkiye Evi Başkanı Rüstemhanlı, ilişkileri bozmaya çalışan dış güçlerin 30 Ekim zirvesi öncesinde TDT’yi hedef aldığını, İran’ın başörtüsünü bahane ederek perde arkasından çalıştığını savundu.
Cemil Kazancı’nın Taşkent’te Mirziyoyev’le görüşmesinin ardından açıklanan plana göre Semerkant şebekesini 30 yıllığına işleten Aksa Elektrik için üç yeni bölge değerlendiriliyor ve dört bölgeye iki yıl içinde yatırım yapılacak; grup, ülkedeki 1220 megavatlık santrallerine bugüne kadar 700 milyon doları aşkın yatırım yaptı.
DW’ye göre teşvikler yalnız AB, İngiltere ve Avrupa Ekonomik Alanı’nda üretilen araçlarla sınırlanacak; Almanya Türkiye ve Fas’ın dahil edilmesini savunuyordu. Türkiye ilk dokuz ayda AB’ye 23 milyar dolarlık otomotiv ihracatı yaptı; Bolat dışlanmanın iki tarafa da zarar vereceğini söylemişti.
20 Ekim’deki toplantıda terörle mücadele, adli ve polis işbirliği, savunma sanayii, vize ve göç ele alınacak; önceki tur 2016’da Ankara’daydı. Fidan ayrıca AB Yüksek Temsilcisi Kallas ve NATO Genel Sekreteri Rutte ile görüşecek; ikili ticarette hedef 15 milyar dolar.
Mahkeme 15 Ekim’de oy birliğiyle üçüncü derece inceleme başvurusunu kabul etmedi; böylece 2019’daki 71 bin 740 euroluk tazminatı devletlerin egemenlik dokunulmazlığı gerekçesiyle bozan 2024 istinaf kararı geçerliliğini korudu. Karara göre Türkiye’nin egemenlik işlemleri Rum mahkemelerinde yargılanamıyor.
Gelişmeleri ve bütçeyi izlediklerini söyleyen Bakan, elektrikte desteğin 2025’te 5 bin, 2026’da 4 bin kilovatsaatle sınırlandığını, 2027 limitinin bunun biraz altına inebileceğini söyledi. Konut gazını bin metreküp başına 220 dolardan verdiklerini, Avrupa’da fiyatın bin dolar olduğunu belirtti.
Bakan, sahayı günlük 100 bin varilin üzerine taşıyacak potansiyel gördüklerini, Gabar’ın batısında yürüyen aramalarda önemli rezervleri keşfetmek üzere olduklarını söyledi; rezerv büyüklüğü teyit edilmeden açıklanmayacak, üretilebilir miktar ve üretim takvimi de henüz belli değil.
Bugün yürürlüğe giren yönetmelikle dağıtım şirketleri ve OSB’ler, acil durum talimatları için lisanssız üretim tesislerini uzaktan kontrol edebilecek; yük atma talimatına uymayan tesise o dönemki üretimi ödenmeyecek. Üreticiler bağlantı anlaşmalarını uyumlu hale getirmek için 60 gün içinde başvuracak.
İstanbul’da kayıp Haşim Ciritlioğlu’nun cesedi Ayvansaray’da, Gebze’de cipten sürüklenen Doğan Arslan’ınki derede bulundu; bir kişi aranıyor. Vali Gül, 19 bin 300 ihbar geldiğini, ciddi zarar gören yaklaşık 3 bin ev ve iş yerine ödemenin bugün başladığını söyledi.