Türkiye ve bölgeden günlük haberler
Günün ilerleyen temaları ve seçilmiş haberler.
Ankara zirvesinin ardından Türk Devletleri Teşkilatı iki ayrı sınavla karşı karşıya: Bakü ile yaşanan ve kamuoyuna taşan gerginlik ile Kazakistan’ın Rusya’yı teşkilata yaklaştırma önerisi. Ankara, bir yandan kardeşlik vurgusu ve provokasyon uyarılarıyla Bakü hattını yatıştırmaya, öte yandan kuruluş ilkelerini ve dönem başkanlığını öne çıkararak Moskova’ya kapıyı kültürel işbirliği düzeyinde tutmaya çalışıyor.
Doğu Akdeniz’de iki hat birlikte ilerliyor. Atina, Rum kesimiyle planlanan elektrik bağlantısını güvenlik meselesi olarak çerçeveleyip Türkiye’yi hedef alan bir dil kullanırken, Yunan basınında Ankara’nın Atina’ya kırmızı çizgilerini ilettiği iddiaları dolaşıyor. Ankara ise BM temsilcisine mesaj ileterek ve Dışişleri Bakanı’nın adaya gidişini planlayarak Kıbrıs masasında inisiyatifi elde tutmaya çalışıyor. Öğlen Atina, kabloyu Ankara’ya bildirmeden döşeyeceğini ilan ederken doğu Ege adalarında insansız gözetleme kapasitesini büyütme planı da gün yüzüne çıktı; Yunanistan diplomatik ve askeri adımları eş zamanlı yürütüyor. Akşam Ankara, AB Komisyonu raporunun Kıbrıs ve Doğu Akdeniz bölümlerini Yunan ve Rum tezlerinin tekrarı sayarak reddetti; Brüksel ile diplomatik gerilim de Ege hattına eklendi.
Tahran boğazı herkese kapalı tutmak yerine dost saydığı ülkelere açarak geçişi diplomatik bir araca dönüştürüyor; sahada ise mayın, mühimmat ve insansız hava aracı olayları sürüyor. ABD’de Kongre’nin el değiştirmesi Beyaz Saray’ın İran ve İsrail politikasındaki hareket alanını daraltabilir. Türkiye için enerji maliyeti ve bölgesel tırmanma riski gündemin üst sırasında kalıyor. Öğlen Tahran seçim sonucunu savaş karşıtı bir mesaj olarak okuyup kendi pazarlık pozisyonuna bağlarken, Trump da kayıpta enerji fiyatlarının payını kabul etti.
Fon soruşturmasında hükümetin dili sertleşti: mesele artık piyasa aktörlerinin usulsüzlüğü değil, denetim kurumlarının içine uzanan organize bir yapı olarak tanımlanıyor. Tasfiye tarafında büyük hisse paketlerinin borsa dışında kurumsal fonlara aktarılması piyasaya satış baskısını sınırlamayı hedefliyor. Merkez Bankası araştırması ise reel sektördeki etkinin şimdilik sınırlı kaldığını öne sürüyor. Öğlen merkezi takas kuruluşu, fonlarla kredi ilişkisi iddialarını yalanlayarak piyasa altyapısına yönelik güven sorusunu kapatmaya çalıştı. Akşam soruşturma, siyasetle bağlantılı isimlerin ve eski düzenleyici yöneticilerin yeniden savcılığa çağrılmasıyla hesap verebilirlik boyutunu genişletti.
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, Tokayev’in önerisini çok hassas bir konu olarak nitelendirdi; gözlemcilik için Türk dilinin ülke genelinde resmi dil olması şartını hatırlattı. Zorlu, Rusya’daki Türk cumhuriyetlerinin TÜRKSOY’a dönüşüyle kültürel diyalog önerdi.
Azerbaycan’ın okullarda başörtüsünü kısıtlayan kılık kıyafet düzenlemesiyle başlayan tartışma, Bakü’nün 31 Türk vatandaşını istenmeyen kişi ilan etmesine uzandı. Erdoğan’ın davetine rağmen Aliyev Ankara zirvesine gelmedi. Bakü’nün İsrail ile ilişkileri de gerilimin arka planında yer alıyor.
Cumhurbaşkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, Şişli’deki Haydar Aliyev Parkı’nda bulunan büstün kaldırılacağı yönündeki paylaşımların asılsız olduğunu açıkladı. Merkez, iddiaların Türkiye ile Azerbaycan arasındaki kardeşlik ilişkilerini hedef alan bir provokasyon olduğunu belirterek kamuoyunu doğrulanmamış içeriklere itibar etmemeye çağırdı.
Yunanistan Dışişleri Bakanı ANT1’de, çalışma izni uzatma başvurusunun önümüzdeki günlerde sonuçlanacağını, ardından NAVTEX ilanıyla döşemenin başlayacağını söyledi. Ankara’ya bildirim yapılmayacağını, olası müdahaleye karşı senaryoların hazır olduğunu, Türkiye engellemeye kalkarsa ortak finansman nedeniyle AB’yi de karşısında bulacağını ileri sürdü.
OnAlert’in haberine göre Yunanistan Kara Kuvvetleri ABD yapımı dikey kalkışlı V-BAT filosunu genişletecek ve Aydın kıyısının karşısındaki Sisam’da görev planlama ve bakım üssü kuracak. İlk sistemler Rodos ve Midilli’de konuşlu; Ege’de gözetleme kapasitesi artırılıyor.
Estia gazetesi, Kalın’ın Erdoğan’ın mesajını doğrudan Miçotakis’e ilettiğini, görüşmede Ege’de 12 mil, Kıbrıs ve Yunanistan–İsrail askeri işbirliğinin konuşulduğunu yazdı. Gazete, adalar veya Kıbrıs üzerinden Türkiye’ye saldırıya karşılık verileceği uyarısını aktardı; Ankara’dan resmi açıklama yok.
Fidan’ın cuma günü Cumhurbaşkanı Erhürman ile Kıbrıs sorunundaki son durumu görüşmesi bekleniyor; bu, Erhürman’ın seçilmesinden sonraki ilk ziyareti olacak. BM temsilcisi Holguin, Dışişleri Bakan Yardımcısı Bozay’ın girişimiyle Büyükelçi Başçeri ile görüşerek Ankara’nın mesajını aldı.
Bakanlık, siyasi kriterler, yargı ve temel haklara ilişkin iddiaları mesnetsiz bularak raporun Yunanistan ile Kıbrıs Rum tarafının maksimalist tezlerini savunduğunu, Libya mutabakatına dair ifadelerin hükümsüz olduğunu açıkladı. Ekonomi ve savunma tespitlerini olumlu karşılayıp Gümrük Birliği’nin güncellenmesi beklentisini yineledi.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkan Yardımcısı Hayat Mukaddem, dört ülkenin gemilerinin boğazdan serbestçe geçtiğini söyledi. Hindistan’a ilaç ithalatı, Çin’e siyasi destek gerekçesiyle muafiyet tanındığını, bu iki ülkeden geçiş ücreti alındığını, Katar’dan ise alınmadığını belirtti.
Açıklamaya göre ilk insansız hava aracı yerel saatle 04.30’da vuruldu; gün içinde Keşm Adası üzerinde bir MQ-1’in de düşürüldüğü öne sürüldü. Yasaklı güney güzergahını kullanmaya çalışan dört tankerin mayınlara çarparak alev aldığı, iki geminin durdurulduğu bildirildi.
İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi, tankerin güvenlik yetkilisinin bildirimine dayanarak olayda can kaybı ve çevre kirliliği yaşanmadığını, soruşturmanın sürdüğünü açıkladı. Tesnim ise Bender Abbas ve Sirik’te silah sesleri duyulduğunu, kurallara aykırı hareket eden gemilere ateş açıldığını öne sürdü.
Financial Times’a konuşan Trump, Tahran’la ilişkilerin “mükemmel” olduğunu söyledi; Netanyahu’nun bu hafta saldırı imalarına “hazırız ama buna neden olmayabilir” yanıtını verdi. Trump, ara seçimlerden sonra enerji fiyatlarının hızla düşeceğini, ablukanın İran’ı ekonomik olarak boğduğunu savundu.
İran’ın baş müzakerecisi Kalibaf, bu mesajı desteklediklerini, Washington kamuoyunun iradesine ihanet ederse bir kâbusla karşılaşacağını söyledi. Trump ise yenilgide savaşın yol açtığı yakıt fiyatlarının payı olduğunu kabul etti, ancak şubattaki saldırıdan pişman olmadığını belirtti.
AP’nin resmi olmayan sonuçlarına göre Demokratlar Kuzey ve Güney Carolina, Texas, Ohio, Kansas ve Iowa’da sandalye kazandı. CBS tahmini iki kanatta da çoğunluğu Demokratlara veriyor. Trump sonuçları kabul etmeye ve karşı partiyle çalışmaya hazır olduğunu söyledi.
Adalet Bakanı Gürlek, soruşturmanın üst düzey finans bürokrasisini de kapsadığını, 186 kişiye adli kontrol uygulandığını, 38 firari için yakalama kararı bulunduğunu söyledi. 359 gerçek ve 111 tüzel kişiye bloke konduğunu, yaklaşık 30 milyar liralık varlığın gönüllü iade edildiğini açıkladı.
Ziraat Bankası ve İş Bankası imzalı duyuruya göre 20 eşit paket halinde sunulan paylar, 3 Kasım kapanış fiyatlarından portföy şirketlerinin yönettiği yatırım ve emeklilik fonlarına hızlandırılmış yöntemle satıldı. Alıcılar bu hisseleri üç ay boyunca borsada yeniden satamayacak.
Merkez Bankası blogundaki analize göre bakiyenin 57 milyar lirası para piyasası, 31 milyarı hisse fonlarında. Bu firmalar reel sektör aktiflerinin yüzde 1,2’sini oluşturuyor; likidite ihtiyacı artan şirketler banka kredisine erişmeye devam ediyor, risklerin sınırlı kalması bekleniyor.
Merkezi takas kuruluşu, Tera Portföy’e ait fona hisse teminatı karşılığı kredi verildiği ve bu tutarın zarara uğradığı yönündeki haberleri yalanladı. Fonun Takasbank Para Piyasası’ndan da borç almadığını, denetim raporlarında herhangi bir zarar karşılığı bulunmadığını açıkladı.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı üç ismi 5 Kasım saat 11.00’de ifadeye çağırdı; Kaya çifti için bu ikinci ifade olacak. Çiftin Özata Denizcilik hisselerinden 2,17 milyar liralık kazanç sağladığı iddia edilmişti; yaklaşık 1,86 milyar lirası TMSF hesabına iade edildi.
KAP açıklamasına göre sözleşme adı açıklanmayan uluslararası bir müşteriyle imzalandı; sistemler ve teslimat takvimi paylaşılmadı. Şirketin bu yılki yeni ihracat sözleşmeleri yaklaşık 4,3 milyar dolara, bakiye siparişleri ise ilk kez 30 milyar doların üzerine çıktı.